YouthCare:พอดีว่าผมจะสอบสัมภาษณ์ครับ แต่ผมไว้เคราต้องทำอย่างไรดีคับ และที่โรงเรียนก็ไม่สามรถไว้เคราได้ครับ?

YouthCare:พอดีว่าผมจะสอบสัมภาษณ์ครับ แต่ผมไว้เคราต้องทำอย่างไรดีคับ และที่โรงเรียนก็ไม่สามรถไว้เคราได้ครับ?

คำถาม : พอดีว่าผมจะสอบสัมภาษณ์ครับ แต่ผมไว้เคราต้องทำอย่างไรดีคับ และที่โรงเรียนก็ไม่สามรถไว้เคราได้ครับ?

คำตอบ : เรื่องแรกที่อยากให้เข้าใจคือ การไว้เคราเป็นสิ่งที่วาญิบหรือจำเป็นตามหลักการศาสนา ส่วนการโกนนั้นเป็นเรื่องที่ต้องห้าม ซึ่งมีหลักฐานที่มาจากอัลกุรอานและอัลหะดีษหลายบทด้วยกันที่ยืนยันในเรื่องนี้ นอกจากนี้ท่านอิบนุหัซม์ เราะหิมะฮุลลอฮฺ เคยรายงานไว้ว่า บรรดานักวิชาการต่างเห็นพ้อง (อิตติฟากฺ) ว่าไม่อนุญาตให้โกนเครา (ดูใน อัล-มุหัลลา 2/189)
ส่วนในกรณีการเลือกโกนเคราโดยอ้างว่าเป็นความจำเป็นที่ศาสนาอนุโลม เพราะถ้าไม่โกนเคราแล้วเกรงว่าจะมีภัยถึงตัวหรือเพื่อป้องกันเหตุที่อาจจะเกิดขึ้นนั้น อันที่จริงมันไม่ได้เป็นไปตามนั้นเสมอไป เพราะบางทีอาจจะเป็นการคิดไปเองว่าถ้าไม่โกนเคราแล้วอาจจะมีภัยถึงตัว แต่ถึงขั้นว่าจะต้องโดนทำร้ายร่างกายหรือมีภัยถึงตัวจริงๆ ก็อนุญาตให้โกนได้ เพราะถือเป็นข้ออนุโลมที่มีเหตุผลเป็นที่ยอมรับได้ ดังที่อัลลอฮฺได้ดำรัสความว่า “และผู้ใดได้รับความคับขัน โดยมิใช่ผู้เสาะแสวงหา และมิใช่ผู้ละเมิดขอบเขตแล้วไซร้ ก็ไม่มีบาปใดๆ แก่เขา แท้จริงอัลลอฮฺเป็นผู้ทรงอภัยโทษ ผู้ทรงเมตตาเสมอ” (อัล-บะเกาะเราะฮฺ อายะฮฺที่ 173)
ทั้งนี้เงื่อนไขที่เราสามารถนำมาพิจารณาว่าสิ่งที่เราประสบนั้นเข้าข่ายที่จะทำสิ่งที่ศาสนาอนุโลมได้หรือไม่นั้น ท่านอิบนุกุดามะฮฺได้ระบุว่ามันมีอยู่ 3 ประการ
1. คนที่บังคับเราหรือคนที่จะนำภัยมาถึงตัวเรานั้นเขาจะต้องมีความสามารถหรืออำนาจทำสิ่งนั้นได้จริงๆ
2. ต้องประเมินว่าหากไม่ทำตามที่เขาได้ข่มขู่หรือบังคับแล้ว ก็มีโอกาสสูงที่จะได้รับภัยนั้น
3. ภัยที่จะเกิดขึ้นนั้นต้องเป็นสิ่งที่รุนแรง เช่น โดนฆ่า, โดนรุมซ้อมอย่างหนัก และโดนจับขังเป็นเวลานาน เป็นต้น แต่ถ้าเป็นเพียงโดนด่าทอ โดนตำหนิ โดนประณามหรือสาปแช่ง หรือโดนเสียค่าปรับเพียงเล็กน้อย ก็จะไม่เข้าข่ายที่สามารถทำสิ่งที่ศาสนาได้อนุโลม
นอกจากนี้ท่านอิบนุกุดามะฮฺได้อธิบายเพิ่มเติมอีกว่า สำหรับภัยเล็กๆ น้อยๆ ที่ได้ประสบนั้นจะไม่ถือเป็นข้ออ้างที่จะทำสิ่งที่ศาสนาอนุโลมได้ แต่ในกรณีที่เขาเป็นคนที่มีหน้ามีตาในสังคม (การได้รับผลกระทบบางอย่างที่แม้ดูจะเล็กน้อย) ก็อาจทำให้เขาเสื่อมเสียเกียรติอย่างมากกรณีเช่นนี้ก็ประหนึ่งคนธรรมดาที่ถูกทุบตีที่ถือว่าสามารถทำสิ่งที่ศาสนาได้อนุโลมได้ (ดูในอัล-มุฆนี หน้า 7/292 โดยสรุป)
สำหรับกรณีพี่น้องถามว่า จะสอบสัมภาษณ์แต่โรงเรียนไม่อนุญาตให้ไว้เคราได้นั้น มีข้อเสนอดังนี้
1. อธิบายแก่คณาจารย์หรือฝ่ายบริหารของโรงเรียนโดยตรงถึงความจำเป็นที่เราต้องไว้เคราตามหลักการศาสนา และเน้นย้ำว่าเราไม่ได้ไว้เคราตามแฟชั่น โดยอาจจะเป็นการอธิบายด้วยคำพูดหรือเป็นทำเป็นเอกสารบันทึกข้อความ ทั้งนี้เราอยู่ในประเทศไทยค่อนข้างโชคดีที่รัฐธรรมนูญเอื้อแก่เราอย่างมาก และเชื่อว่าหากเราอธิบายคนที่เกี่ยวข้องด้วยความจริงใจและมีมารยาท เขาจะต้องเข้าใจเราและช่วยเหลือเราแน่นอน
2. ถ้าเกรงว่าการอธิบายของเราอาจจะนำไปสู่ความเข้าใจผิดก็ให้ติดต่อสถาบันมุสลิมที่มีบทบาทในสังคมเข้ามาอธิบายแทน เช่น สำนักจุฬาราชมนตรี สำนักงานคณะกรรมการอิสลามประจำจังหวัด หรืออาจจะเป็นองค์กรมุสลิมที่มีบทบาทในเรื่องนี้ เช่น กลุ่มมุสลิมเพื่อสันติ เป็นต้น
3. สิ่งที่สำคัญไม่ใช่น้อยคือ การทำตัวของเราไม่ว่าจะเป็นเรื่องการเรียน การใช้ชีวิต การอยู่ในสังคมต้องทำให้ดีที่สุด เพราะการยืนหยัดในหลักการบางประการแต่กลับไม่เอาไหนในหลักการอื่นๆ ด้วย คงจะเป็นสิ่งที่ไม่ค่อยดีนัก และอาจจะทำให้เราถูกมองในแง่ลบได้
4. ถ้าทำตามข้อแนะนำทั้งหมดแล้ว แต่ทางโรงเรียนก็ไม่อนุญาตให้ไว้เคราก็ต้องประเมินว่าจำเป็นแค่ไหนที่เราต้องเรียนในโรงเรียนแห่งนี้ มีโรงเรียนอื่นที่เทียบเท่าได้หรือไม่ ถ้าประเมินว่าโรงเรียนที่เข้าเรียนนั้นมีความจำเป็นจริงๆ ไม่เช่นนั้นอาจจะมีผลต่อเรื่องอนาคตของเรา และอาจจะทำให้สังคมมุสลิมสูญเสียโอกาสที่ดี เป็นต้น ก็ให้ขอผ่อนปรนแก่ทางโรงเรียนเรื่องการโกนเคราให้เป็นการเล็มเคราแทน เพราะการเล็มเคราในกรณีที่จำเป็นก็ย่อมดีกว่าการโกนเคราทั้งหมด
สุดท้ายนี้ อยากจะบอกพี่น้องว่าขอแค่เรายืนหยัดในหลักการศาสนา อัลลอฮฺจะต้องช่วยเหลือเราอย่างแน่นอน อย่าลืมขอดุอาอ์ให้พระองค์มอบสิ่งที่ดีที่สุดแก่เรามาก ๆ เพราะสิ่งที่เราเลือกนั้น ก็อาจจะมีสิ่งที่ดีกว่ารอเราอยู่ก็ได้
ขออัลลอฮฺทรงช่วยเหลือครับ

ตอบโดย : อ.แวมูฮัมหมัดซอบรี แวยาโก๊ะ